Alimenty w czasach koronawirusa

Czas epidemii COVID 19, pod względem finansowym, dla większości z nas jest wyjątkowo trudny. Lock down, którego doświadczyliśmy wiosną, oraz obowiązujące ograniczenia dla wielu przedsiębiorców oznaczały i nadal oznaczają poważne straty, których nie sposób zrekompensować mimo korzystania z  rządowej Tarczy. Wiele osób straciło pracę, a jeszcze więcej dotkniętych zostało redukcją wynagrodzeń. Budżety domowe wielu Polaków zostały mocno uszczuplone. Co zatem zrobić borąc pod uwagę zestawienie – alimenty a koronawirus?

Czy zmniejszenie możliwości finansowych po stronie zobowiązanego do płacenia alimentów na skutek utraty pracy czy obniżenia wynagrodzenia może stanowić powód zmniejszenia wysokości wypłacanych na dziecko kwot?

W polskim porządku prawnym nie istnieje żaden przepis, który umożliwiałby wstrzymywanie się od płacenia alimentów pod wpływem własnej decyzji zobowiązanego (nawet, jeżeli byłaby ona uzasadniona np. utratą pracy czy zmniejszeniem wynagrodzenia). Samodzielnie zmniejszenie wypłacanej kwoty lub odstąpienie od płacenia alimentów w ogóle, pociąga za sobą szereg negatywnych konsekwencji dla zobowiązanego – począwszy od konieczności opłacenia kosztów komornika, który przystąpi do przymusowej egzekucji zaległych kwot, poprzez utratę prawa jazdy i obniżenie zdolności kredytowej, na postępowaniu karnym kończąc. 

W przypadku trudności z wypłacaniem alimentów w dotychczasowej wysokości, Kodeks rodzinny i opiekuńczy przewiduje tylko jedną możliwość. Mianowicie, „w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego” (art. 138), zarówno poprzez zmniejszenie jak  i zwiększenie alimentów. Ta „zmiana stosunków” sprowadza się do porównania stanu, jaki obowiązywał w momencie zawarcia umowy/ ugody w przedmiocie alimentów lub uprawomocnienia się orzeczenia stwierdzającego wysokość należnych alimentów, ze stanem obecnym. Chodzi o taką zmianę okoliczności, która wystąpiła po ustaleniu wysokości alimentów i ma wpływ na zakres istniejącego obowiązku alimentacyjnego. 

alimenty koronawirus

Istotnym jest, że zmiana powinna mieć charakter istotny i trwały. Zatem pogorszenie sytuacji finansowej powinno być obiektywnie zauważalne. Powinno też utrzymywać się przez dłuższy czas. Zmniejszenie wynagrodzenia o kilkanaście procent przez 2-3 miesiące, może nie być wystarczające do skutecznego obniżenia alimentów. Powołując się na konsekwencje epidemii, każdorazowo należy wykazać, iż możliwości zarobkowe zobowiązanego zostały mocno uszczuplone i w najbliższym czasie poprawa nie jest spodziewana. 

Warto pamiętać, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego – te z kolei określają zarobki i dochody, jakie przy wykorzystaniu pełni swoich możliwości mógłby uzyskać zobowiązany, nie zaś kwotę, jaka stanowi jego rzeczywisty zarobek. 

Zmniejszenie obowiązku może nastąpić na skutek zmniejszenia możliwości zarobkowych i majątkowych po stronie osoby zobowiązanej do ich wypłacania (utrata pracy, choroba) ale także na skutek poprawy sytuacji finansowej uprawnionego (najczęściej dziecka). Można domagać się zmniejszenia, a nawet uchylenia alimentów, gdy dziecko podejmie pracę, otrzyma darowiznę czy znaczny spadek.  

Alimenty a koronawirus – zmiana wysokości

Zmiany wysokości alimentów (obniżenia/podwyższenia), czy też ich całkowitego uchylenia można domagać się poprzez wniesienie pozwu do sądu. Można również skorzystać z pomocy mediatora, celem wypracowania ugody, na mocy której alimenty zostaną zmienione. Ugodę zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd traktuje się na równi z wyrokiem sądu.  Warto dodać, że istnieje możliwość zmiany świadczeń alimentacyjnych z mocą wsteczną, nawet, jeżeli kwoty zostały już wyegzekwowane.

W przypadku trudności z bieżącym opłacaniem alimentów zachęcamy do kontaktu z Kancelarią, celem uzyskania pełniej informacji co do możliwości i sposobu rozwiązania Państwa problemu. 

Aleksandra Stefanowicz 

Asystent prawny 

Aleksandra Kręglewska – Tabędzka 

Adwokat